بو، یکی از مهمترین شاخص های سلامتی به شمار می آید
. و از قدیم الایام نیز به عنوان یک ابزار تشخیصی مدنظر بوده است . رومیان
باستان ، برای نارسایی کلیوی ( renal failure ) بویی را شناسایی کردند که
اصطلاحاً به آن feto hepaticus می گفتند . این در حالی است که امروزه
مشخص شده است که بسیاری از بیماریها دارای بوی مشخصی هستند برای مثال در
مورد دیابت sweet acetone breath و در مورد عفونتهای استرپتوکوکی بوی تعفن
یا putrid breath ، قابل ذکراند .
و امروز این اصول با آخرین تکنولوژی روز همگام شده اند تا دری به سوی تشخیص بهتر و کارآمدتر بیماریها، بگشایند .
محققین دانشگاه Rome ، طی طرحی تحقیقاتی ، یک بینی الکترونیکی یا به
عبارتی electronic nose < e- nose > طراحی کرده اند ، که این دستگاه
بیماران مبتلا به سرطان ریه را در بیمارستان forlanini ، به کمک استشمام
بوی تنفسی آنها با موفقیت شناسایی کرد .
این e-nose در واقع یک سنسور کامپیوتری می باشد که قادر به تفکیک و تشخیص
بوهاست . تکنولوژی دستگاه اساساً یکسان است و چه در تشخیص سرطان ریه و چه
در تشخیص عفونت استرپتوکوکی یکسان عمل می کند .
این سیستم به گونه ای برنامه ریزی شده است که قادر به شناسایی خصوصیات خاص
شیمیایی است و همچنین می تواند کمپلکسی از بوهای مختلف را تفریق کند و
تشخیص دهد .مثلاً در بازدم بیماران مبتلا به سرطان ریه، ترکیبات آلکانی و
بنزنی وجود دارد که این ترکیبات توسط این بینی الکترونیکی شناسایی می شوند .
بینی الکترونیکی طراحی شده در این دانشگاه بر اساس شناسایی کلیهً این
خصوصیات شیمیایی برنامه ریزی شده است . این دستگاه هیچ خطری برای بیمار
ندارد و بسیار سریع عمل می کند به گونه ای که قادر به تشخیص سرطان ریه در
عرض یک دقیقه می باشد و کل این تکنولوژی براساس بویایی بی نظیر سگ می باشد .
گزارشی مبنی بر کشف یک malignant melanoma در فردی در Lancet توسط سگ
ایشان وجود دارد ؛ به این صورت که این سگ نژاد میکس border collie /
Doberman مرتباً لکهً سیاهی را که روی پای صاحبش ایجاد شده بوده بو می
کرده و حتی گاهی آن را گاز می گرفته ، سرانجام سگ ، صاحبش را مجبور می کند
که برای نشان دادن این لکه نزد پزشک متخصص برود و پس از نمونه گیری مشخص می
شود که این فرد به ملانومای بدخیم مبتلا شده است ، ولی از آنجایی که ضایعه
در مراحل اولیه شناسایی و درمان شد، فرد از مرگ حتمی نجات یافت و زندگی
دوباره اش را مدیون سگ خود شد .
ولی نگهداری یک سگ سرطان یاب در یک کلینیک dermatology عملی نیست ،((
گذشته از عملی نبودن ، فقها گفته اند نجس است !!)) و روزی دستگاه e-nose
عملاً همین کار را انجام خواهد داد .
پروفسور Donal Broom در کلینیک دامپزشکی دانشگاه cambrigde ، اخیراً در
حال بررسی تشخیص سرطان پروستات توسط سگ از طریق بوی ادرار می باشد و این
بار، اگر سگها در شناسایی سرطان پروستات هم سربلند بیرون بیایند می توان بر
اساس آن یک برنامه جدید دیگر برای e-nose طراحی کرد .
تنها مزیت e-nose نسبت به سگ آن است که سگها از کار مداوم در این رابطه
خسته می شوند !!؛ به طور کلی این دستگاه می تواند برای تشخیص سایر ضایعات
پاتولوژیک نیز کاربرد پیدا کند .
تیم تحقیقاتی دانشگاه Rome همچنین ، در حال بررسی ارتباط بین schizophrenia با بوی پوست بیماران مبتلا هستند !!
البته لازم به ذکر است که این تکنولوژی با وجود تمام مزایای مذکور ، هرگز
جای آزمایشات خون و ... را نمی گیرد بلکه یک ابزار تشخیصی ایده آلی می باشد
که در کنار سایر موارد آزمایشگاهی به خدمت گرفته می شود .
